Welzijn in de 21e eeuw

Op zoek naar innovaties en innovatief organiseren in de sociale sector

ESSAY

 

SHIFT HAPPENS

Prenten van Jörg Müller van het Zwitserse dorp Güllen door de jaren heen. De kat verandert niet (klik hier voor een grotere weergave). De titel boven de prenten, shift happens, komt van Adjiedj Bakas.

De boodschap? We staan aan de vooravond van een totaal nieuwe tijd waarin de mensen slimmer en socialer zijn dan ooit tevoren. Toch zullen er individuen zijn die niet meekomen vanwege een beperking, afkomst, slijtage, een life-event of een ongeval. En niemand hebben die ze helpt. Gaan we dat oplossen met het welzijnswerk van 1970? 1990? 2011? Zit daar dan verschil tussen? Echt? Of is welzijnswerk die witte kat die altijd dezelfde blijft?

Blogteksten

I love Facebook!

Ik hou heel erg van sociale media. Dat steek ik niet onder stoelen of banken. Al jaren predik ik dat welzijnswerkers hier enorm hun voordeel…

Doorgaan

Door Kim Baesjou geplaatst op 27 Februari 2015 om 13.54

Scherpe woorden

Ooit was er die Duitse filosoof die stelde dat er na Auschwitz niet meer gesproken kan worden van de humanistische verworvenheden van de westerse samenleving. Dat  was…

Doorgaan

Door Daan Vosskuhler geplaatst op 5 Januari 2015 om 9.18

Blij in de herfst: Koffie, voorlezen en de sociaal makelaar #activering #participatie

Buiten is het echt herfst en er is geen enkele peuter die zijn moeder bereid heeft gevonden om naar het speelhonk te komen. Geen luisteraars dus voor voorlees omi Annelies. Ik haal…

Doorgaan

Door Jeroen Ouwerkerk geplaatst op 15 December 2014 om 15.08 — 1 commentaar

Burgerinitiatieven die gaan voor gemeentesubsidies: ‘histoire se répète’

Onder druk worden soms de mooiste prestaties geleverd op sportief, cultureel en artistiek gebied.

Facebook staat vol van die voorbeelden.…

Doorgaan

Door Daan Vosskuhler geplaatst op 12 Oktober 2014 om 18.57

De magie van het burgerinitiatief

Zeg in een gezelschap dat je bezig bent met een burgerinitiatief en alle ogen gaan in jouw richting.

Immers ‘betrokken burgers’ vormen de nieuwe voorhoede van een…

Doorgaan

Door Daan Vosskuhler geplaatst op 17 Mei 2014 om 19.46

Naar een transitie met visie.

 De wijkmanager zegt: ”Ik kan de hele week wel doorbrengen met het aflopen van congressen en seminars over de ‘kanteling”.

Het geeft mij een beeld van ambtenaren en…

Doorgaan

Door Daan Vosskuhler geplaatst op 29 Maart 2014 om 8.12

Geen burger zonder initiatief, geen gemeente mét overzicht

Als mijn stad Amersfoort representatief is voor de opkomst van burgerinitiatieven (BI’s) , dan ziet het er rooskleurig uit voor de rol die de burger gaat spelen binnen de kanteling van het sociaal domein.  De…

Doorgaan

Door Daan Vosskuhler geplaatst op 23 Maart 2014 om 9.30

‘Bewoners aan zet’: een conferentie voor de burger

In de professionele wereld van zorg+welzijn, gaat er geen week voorbij of er wordt wel een conferentie gehouden over de transities die in gang zijn gezet. In de media verschijnen alarmerende berichten over…

Doorgaan

Door Daan Vosskuhler geplaatst op 23 Maart 2014 om 9.25

De onbetaalde professional als de nieuwste variant van maatschappelijke uitbuiting

Geen conferentie over de transities zorg+welzijn en participatie, geen beleidsnota over het sociaal domein of de loftrompet wordt gestoken over de ‘nieuwe burger’ die zich dient te transformeren tot hoeder van de…

Doorgaan

Door Daan Vosskuhler geplaatst op 15 Februari 2014 om 9.41

Het glas halfvol. Waarom marktdenken en meedoen niet samengaan

Soms denk ik dat het marktdenken in welzijn en zorg nu wel zijn langste tijd heeft gehad maar niets lijkt minder waar. Waar ik ook maar kom, steeds weer zie ik professionals, managers, bestuurders volop bezig werk binnen te houden. Met name zie…

Doorgaan

Door John Beckers geplaatst op 24 December 2013 om 8.30

SONOR

In onze sector hebben we veel last van traditie. Terugvallen op wat we hebben

Het interview met René van der Voorn en Hugo Mulder vond plaats op 16 maart 2010. Krap 3 maanden later, op 5 juni, overleed René als gevolg van een hartstilstand. In overleg met Hugo hebben we dit interview toch geplaatst in de wetenschap dat René een betrokken bestuurder was die onze ambitie met dit interview en het essay van harte steunde.

Rotterdam, maart 2010 - René van der Voorn en Hugo Mulder besturen samen SONOR. Beiden hadden al een lange staat van dienst in het welzijnswerk toen ze SONOR in 1996 oprichtten. SONOR staat voor Stichting Onderneming Opbouwwerk Rotterdam. Ze zijn ermee gestart nadat in 1994 alle welzijnsinstellingen werden opgeknipt naar deelgementeniveau. Ze hadden er geen trek in om op deelgemeenteniveau opbouwwerk te organiseren en richtten daarom SONOR op dat stedelijk ging functioneren, met subsidiegevers van de vier deelgemeenten. SONOR telt ruim 60 medewerkers waarvan de meesten, 80 procent, opbouwwerkers.

Innovatie?

Innovatie is vernieuwing van werk en inspelen op een veranderende context. Je moet je afvragen: wat is er gaande en hoe kan ik daar met andere methoden en technieken op inspelen?

Theaterstraat als voorbeeld van innovatie

"Een voorbeeld van innovatie of vernieuwing is meer gebruik gaan maken van kunst zoals in de Theaterstraat is gebeurd. Dat begon met een voorstelling die werd gemaakt om vrijwilligers te werven. Mensen in wijken vertelden over hun invulling van vrijwilligerswerk. Dat werd professioneel geregisseerd en resulteerde in een theatrale wandeling, onder leiding van een gids, langs verschillende podia. Vernieuwend hieraan was dat je op een andere manier een beroep doet op de kwaliteiten van mensen. In plaats van praten en vergaderen echt iets doen. Mee spelen. En het leverde alternatieve werkzaamheden op voor vrijwilligers. Je kreeg er een gezicht mee. De combinatie van vrijwilligers, spelers, gidsen en denkgroep (meedenken naast regisseur) leverde veel nieuwe contacten op tussen mensen. En heeft ook tot intensieve samenwerking geleid. Het effect was dus in de eerste plaats meer verbinding in de buurten. Daarnaast zagen we toen we het project gingen monitoren dat andere buurtbewoners, omdat we met die gidsen door de buurt wandelden, die routes die we liepen ook gingen zien. Routes waar ze zelf nooit kwamen en zeker niet in het donker omdat ze dat eng vonden. Dit, dat de buurtbewoners anders naar hun wijk gingen kijken, hadden we van tevoren niet verwacht".

"Van der Voorn vindt dit innovatief omdat het een andere methode is om mensen met elkaar in contact te brengen. Dat mensen iets van hun leven laten zien en daarover ook communiceren met anderen. Het concept is herhaald in Schiedam en uitgeprobeerd in Nieuw Crooswijk waar een grote herstructurering in aantocht was. Maar hier kregen we de productie niet gefinancierd. Verschillende partijen waren er erg in geïnteresseerd, wetende dat er veel mensen uit de wijk zouden vertrekken en er maar een paar zouden blijven, en de wijk tien jaar lang in verbouwing zou zijn. Dus mag je daar wel aandacht schenken aan hoe dat samenleven met elkaar dan gaat. De gemeente gaf een startsubsidie maar de projectontwikkelaar en de corporatie zeiden uiteindelijk nee".

"Schiedam ging wel door en liet vergelijkbare effecten zien. Zeker in een wijk als Nieuwland wat minder cultuur minded is. Het automatisme om naar de voorstelling te gaan is er minder groot. Voor de vrijwilligers die er mee speelden was het effect vergelijkbaar, voor de bezoekers - mensen uit andere wijken die naar de voorstellingen kwamen kijken - niet. Het is dus een instrument dat niet overal geschikt is. Er zijn ook mensen die geen interesse in theater hebben. Rotterdam Noord is wat dat betreft anders. Wel een wijk met veel armoede maar er wonen ook veel starters op de woningmarkt. Mensen dus die zich in zo’n wijk willen ontwikkelen en waarvoor de stad een emancipatiemachine is. Die vinden het dan ook erg leuk om mee te doen.

Innovatie in nieuwe doelgroep: ondernemers

Ondernemers zijn voor Sonor ook een doelgroep geworden. We hebben dus mensen die zijn gespecialiseerd in ondernemersondersteuning. Opbouwwerker die nadrukkelijk de boer op gaat om te kijken wat voor waarde de ondernemers toe kunnen voegen. Stelling is een beetje dat de kwaliteit van je winkelstraat ook erg bepalend is voor het imago van de buurt. De ondernemer is niet alleen maar een plek om stage te lopen, maar ook om werk te vinden. Maar het is ook zo dat als mensen geïnteresseerd zijn in deze wijken dat daar de hele buurt van profiteert. Mc Donalds heeft een lange tijd een beheerder gehad die erg geïnteresseerd was in zijn omgeving, zo is het ook een belangrijk punt in de wijk geworden. Die beheerder kent groepen mensen, kent zijn publiek en vervult dan een belangrijke rol. Sleutelpersoon voor opbouwwerker. En dat is ook nieuw, want eind jaren 70 verzetten opbouwwerkers zich tegen ondernemers, nu worden ze meer als partners gezien. Het is niet meer alleen sociaal cultureel, maar ook sociaal cultureel economisch waar je nu je kracht uit moet halen. Want veel ondernemerswinkeltjes zijn ontmoetingsplekken voor mensen in de buurt.

Hugo Mulder komt binnen. Korte introductie. Tot nog toe drie innovatieve projecten besproken: groene vingers, theaterstraat en ondernemersondersteuning.

Innovatie is voor Mulder is wel interessante vraag. Sonor was vooral innovatief in de eerste 7 tot 8 jaar in bijvoorbeeld oppakken van nieuwe thema’s. Zoals buurt en sport (met kinderen), buurtbemiddeling (vrijwilligers doen mediation), opvoedingsondersteuning, migrantenmoeders. Altijd gericht op dat het ten goede moet komen aan breder maatschappelijk doel Sonor heeft heel bewust woord ondernemer opgenomen in naam van de organisatie.

Maar ook bewust inhoud gegeven aan dat ondernemerschap. Het is meer dan alleen een winkeltje hebben, het gaat ook om zelf kansen en mogelijkheden zien om ontwikkeling te realiseren. Door de thema’s op te pakken die genoemd werden.

Maar tegelijkertijd ook binnen de organisatie de vraag hoe organiseer je dat nou. Maatschappelijk ondernemen, waarbij ondernemen ontwikkelen is. Als tegenhanger van subsidiejunks die alleen maar subsidie drinken. Want dat is alleen maar kijken naar overheid die geld heeft en dan wat gaan doen. Terwijl zelf kansen zien voor ontwikkeling en die realiseren echt ondernemerschap is. Voor de thema’s zijn activiteiten ontwikkeld, maar ook nieuwe stichtingen voor buurt en sport. Nu zelfs school die sport als middelpunt heeft: sportschool. En daar steken ook corporaties op in, die investeren meer in de leefomgeving.


Innoveren is…

Innoveren is vooral doorbreken van patronen en tradities. In onze sector hebben we veel last van tradities, van terugvallen op wat we al hebben. Doordat je een erg nauwe relatie hebt met de leefwereld heb je in potentie daarmee ook innoverende kracht in huis en daar ruimte in geeft. In potentie is in opbouwwerk heel veel innovatieve kracht. Die potentie moet je aanboren en ruimte voor geven. En dan kunstje om dat in breder verband te doen en niet vanuit individuele professional. Met elkaar delen van werkwijzen. Leren van elkaar in de organisatie: ook cahiers schrijven.

Rol van de organisatie/Sonor in innovatie

Niet ieder talent kan tot bloei komen in elke context. Dat vraagt wel een organisatie die erop gericht is om die talenten steeds tot bloei te brengen. En dat is welzijnswerk anno nu. Zo ook jonge talenten in de organisatie halen en ze de ruimte te geven in hun vak te groei. Dan geef je als organisatie ondersteuning aan talenten om ze tot bloei te brengen. Je kunt nog zo goed kunnen voetballen, dat wil nog niet zeggen dat je betaald voetbal kunt gaan spelen. Je moet daar in begeleiding, coaching en training in ondersteunen als organisatie. En soms frons je dan je wenkbrauwen in bepaalde projecten: wat heeft dit nu nog met opbouwwerk te maken denk je dan. We vragen ons dan wel eens af is het een hobby van een van onze medewerkers of zit er werkelijk innovatieve kracht onder?

Vertrouwen en kansen geven speelt een rol, ruimte geven in de organisatie. Maar die ruimte is er ook richting de opdrachtgever, die zit er niet strak bovenop nu. We hebben die ruimte ook verdiend.

Innoveren heeft ook te maken met dat we een stedelijke organisatie zijn die betaald wordt door vier deelgemeenten, maar in 9 deelgemeenten werkt. Op een gegeven moment kregen we het idee dat het niet goed ging in de stad. Toen hebben we een netwerk van 15 man om tafel gehaald met een vrije vorm van praten. In de relaties en netwerk heeft ons dat mogelijkheden geboden. Ruimte krijg je door relatie op te bouwen. Je wordt dan ook uitgenodigd om projecten te ontwikkelen (welkomproject-Pastors). Sonor heeft zich gedistantieerd van dat cadeautje. We hoeven dat geld niet, project kan wel goed zijn, maar niet onder de naam van Pastors. Innovatie kan soms ook stellingname zijn. Mate van onafhankelijkheid opbouwen, vertrouwen krijgen en ergens de beste in zijn, maar wel bescheiden blijven.

Bijkomend voordeel van goede naam is dat je goed je vacatures kunt vervullen. Kunt gemakkelijk aan mensen komen. De sollicitatiebakjes zitten hier zo vol. Dat heeft te maken met onze goede naam en met het feit dat we aan permanente educatie doen. Professionele ontwikkeling staat hoog in het vaandel en dat gaat van mond tot mond. Ook bijeenkomsten als Café in opbouw (bijeenkomst met sprekers, borrel). Anderen zijn daar jaloers op, maar sommige dingen zijn zo complex die kunnen ze niet gemakkelijk kopiëren. Ook heeft het met het netwerk van de heren te maken. Directe relatie met de wetenschap bijvoorbeeld en dat werkt dan als een vliegwiel. Maar het is een soort cyclus. Het imago wordt gemaakt door de medewerkers, de kwetsbaarheid zit daar, maar ook de kracht (kennis). Oude en nieuwe medewerkers hebben toch andere profielen. Nu veel meer dienstverlenend binnen de gemeentelijke beleidsprogramma’s.

Innovatie: samenwerkingsverband met de Nieuwe Unie (Woonstad) op gebied van wonen van gehandicapten in woongebied gekoppeld aan woonruimte voor ouderen. Adoptie zie je dan ontstaan over elkaar helpen: eten en verzorging van ouderen door gehandicapten. Sonor heeft dat vorm mogen geven (had niet het geld) en het is in WMO-kader geplaatst. En Prinsenhof heeft diverse prijzen gewonnen.

Actuele maatschappelijke situatie

Nu ook wel bezorgd om bezuiniging en economische crisis. Nu veel meer verwachtingen van welzijnswerk: empowerment, inspelen op krachten van mensen, minder traditionele werkformats, gebiedsgericht werken en regie bij overheid, partnerships, frontline-aanpak. Kunnen onze medewerkers dat bijhouden? Nieuwe opdracht voor de komende jaren (bedrijfsplan) zit ook transitie voor de organisatie in. Zelfgenoegzaamheid kan dan niet.

De sector heeft last van onderdelen met slecht imago. Krantenkop: opbouwwerk uit jaren 70 gaat er nu als eerste uit om bezuinigingen te realiseren. Rotterdamse deelgemeente heeft besloten heel opbouwwerk op te heffen.

Bij de polarisering in de stad heeft Sonor ook nog dingen te leren. Wat hebben we niet gezien, vragen ze zich af? Zeker in de aanloop naar de verkiezingen. Wat hebben wij en ook ambtenaren bij de gemeente gemist. We hebben namelijk bij welzijnswerk ideeën waar we met de stad naartoe willen en dan heeft zo’n aanloop naar de verkiezingen/Pastors toch een beetje de sfeer van wat is dit nu? Hoe heeft het kunnen gebeuren? Waar zijn we dan al die tijd mee bezig geweest?

Daar hebben we wel weer van geleerd: wanneer houd je elkaar vast en wanneer niet? We hebben rondom het thema tweedeling een en ander in bijeenkomsten bespreekbaar gemaakt samen met andere maatschappelijke instellingen. We zoeken ook naar wat de norm is in die tweedeling. Vanuit aloude patronen kun je dan snel in belangenbehartiging terecht komen maar de kunst is veel meer om vanuit je agogische kwaliteiten verschillen bespreek baar te maken. Een van de manieren om innovatie te bewerkstelligen is om hele andere partners te zoeken en daarmee zaken durven te ontwikkelen. En dan kom je tot andere thema’s zoals niet alleen maar etniciteit, maar ook inclusie van gehandicapten en gekleurde gehandicapten.

De binnenkant van de Sonor-organisatie

Missie: bijdrage leveren aan sociaal woon en leefklimaat in de stad, plezierig kunnen bewegen en kansen grijpen. Persoonlijk vind ik dat ieder mens en ieder talent een plek moet hebben in deze stad. En dat je de stad als emancipatiemachine moet gebruiken. Missie wordt doorleefd door opbouwwerkers, door secretaresses wat minder, maar toch ook persoonlijke drijfveer. Sonor denkt grootstedelijk en handelt kleinschalig. Deelgemeenten zijn onderdeel van de stad. Er zitten geen hekken tussen wijken, dus altijd onderdeel van de stad. Dus ook naar de problemen en uitdagingen van de stad kijken, maar tegelijkertijd in nabijheid van mensen opereren. Dicht bij mensen handelen door in wijken aanwezig te zijn en verbinding te leggen tussen mensen.

Hoe weet je hoe ver je in je missie bent? We hebben geen staf, maar wel geld en daarmee huren we kennis in. Grote bureaus laten we ons dan ook doorzagen. Je kijkt dan naar jezelf en komt ook te weten hoe anderen naar je kijken. In één van de deelgemeenten verplichting om jaarlijks te meten wat burgers van het welzijnswerk vinden. Want de alertheid om om je heen te kijken wat er gebeurt schiet er vaak bij in.

Intern zijn functioneringsgesprekken, permanente educatie en jaarplannen/ondernemingsplannen. Maarmeting van eigen prestaties gaat altijd in wisselwerking met opdrachtgever en met andere partijen in je netwerk waarmee je opereert. Want dat is het lastige van hoe ons werk in elkaar zit. Je kunt niet met een scorebord uit een stadion werken. Je hebt andere instrumenten nodig om je scherp te houden op je kwaliteitsontwikkeling. Het zit dan eerder in instrumenten die kijken naar de wisselwerking met andere partijen, hoe zij naar je kijken en daarover gesprek aan te gaan. Kunst is dan om daarin open en transparant te zijn.

Sonor gaat buurtmonologen houden. Waarbij de kennis van de medewerkers wordt verteld (theatrale vormen) en dwingt dat medewerkers hun waarneming opschrijven en over de bühne krijgen. Er worden wel door de gemeente sociale indexen gemaakt. Maar bij Sonor wordt er vooral gekeken naar de groei van de medewerkers als indicator voor de ontwikkeling die de organisatie doormaakt. Er zijn in het beleidsdocument een paar doelen gekwantificeerd en op basis van eigen waarnemingen, gesprekken met OR, wijkbezoeken enz. worden die doelen bekeken. Er worden met de directeur wel afspraken gemaakt over doelen waar aan gewerkt wordt die door de directeur zelf geformuleerd worden en redelijk concreet zijn.

Je moet nu alles drie keer verantwoorden, is gebaseerd op wantrouwen. In publieke opinie worden veel vragen gesteld, meer dan we kunnen beantwoorden. Maar aan wie verantwoord je wat: opdrachtgever en klant is belangrijkste voor Sonor.

Maatschappelijk ondernemen is met marktprincipes beweging in sociaal veld organiseren. Sonor vernieuwt zichzelf steeds, directieleden verhuren zichzelf voor andere organisaties. Om de reserves van de organisatie te verhogen en zelf scherp te blijven.


Opmerking

Je moet lid zijn van Welzijn in de 21e eeuw om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Welzijn in de 21e eeuw

© 2018   Gemaakt door John Beckers.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden